Lehtar, sıkı sıkıya şekle bağlı kambiyo senetlerinden poliçenin, bononun mutlak zorunlu unsurlarından biridir ve lehtarın gösterilmemesi veya geçersiz olması bir şekilde gösterilmesi halinde poliçe/bono hükümsüz olur.
Lehtar unsurunun eksikliği sebebiyle poliçe/bono olarak geçersiz olan bir belge, adi senette de sayılmaz. Çünkü; alacaklının kim olduğunun tayini, adi senetlerin de geçerlilik şartlarındandır.
Fakat şartlarını taşıdığından, böyle bir belge, yazılı delil başlangıcı olarak değerlendirilebilir.
Uygulamada, işletme adı yazılarak lehtarın gösterilmesine sıklıkla rastlanmaktadır.
İşletme (firma ) adı, gerçek veya tüzel bir kişini adı, bir ticaret şirketinin unvanı niteliğinde olmadığından, bu hallerde söz konusu senet poliçe/bono olarak hükümsüzdür.
Çek, hamiline yazılıda düzenlendiğinden, işletme adı yazılarak lehtarın gösterilmesi halinde, kimin lehine keşide edildiği gösterilmemiş durumda olan böyle bir çek, (tahvil yoluyla) hamiline yazılı (çek) sayılır.Yeni 5941 sayılı ÇK. bakımından da durum böyledir.
Kambiyo senetleri (poliçe/bono/çek) lehtar unsuru (gerçek veya tüzel kişilerin adı) tahvil (konversiyon), adi senet, yazılı delil başlangıcı, lehtarın işletme (firma) adı yazılması suretiyle gösterilmesi, hamiline yazılı çek .
Bilindiği üzere , kıymetli evrak ve kıymetli evrak içinde de özellikle kambiyo senetleri, “Sıkı sıkıya şekle bağlı” (formalist) senetlerdir. Kambiyo sentlerinde “sıkı sıkıya bağlılık ilkesi” modern hukukun kabul ettiği şekil serbestini, diğer bir anlatımla şekilsizlik ilkesinin (antiformalist olma) önemli istisnalarından biridir.
Kambiyo sentlerinde söz konusu ‘sıkı sıkıya şekle bağlılık ilkesi’nin edilmesindeki amaç; tedavül (dolaşım) güvenliğini sağlamaktır.
Senet kendi kendine yeterlidir ve nasılsa ona göre işlem yapılır.
Senedi devralmak isteyen kişi , senedin geçerli olup olmadığını ve devralacağı hakla ilgili hususları, senedi inceleyerek kolayca anlayabilir.
Böylece, bu ilke; kambiyo senetlerine tedavül (dolaşım) güncünü sağlayan esaslardan biridir.
Hemen belirtmek gerekir ki; şekle sıkı sıkıya bağlılığın kabul edildiği hallerde, bir yandan da hukuki işlemi, kimi şekil eksiklikleri karşısında kurtararak geçerli kılma gayretleri söz konusu olur.
Nitekim, kambiyo senetleri alanında da durum böyledir.
Bu bakımdan, TTK.’n daki, örnek verirsek ‘aliyazılı havale’ye (m.738 vd.) ve ‘ali yazılı ödeme vaadine’ (m.742-743) ilişkin düzenleme, bu yaklaşımın sonucudur. Keza , ödeme yeri ve keşide yeri hususundaki düzenlemeler (TTK.M.583/no., no.7, m 584; TTK. M 688/no.4, no6, m.689; TTK.m 692/no.4-5,m 693) de aynı yaklaşımın sonucudur.
“Şekle sıkı sıkıya bağlı” olan kambiyo senetlerinden poliçe ve bononun (yahut ali mehmet senedin), mutlak zorunlu unsurlardan biri de ‘lehtar’ unsurudur.
Buna karşılık, hamile yazılı olarak da keşide edilebildiğinden çekin geçerliliği bakımından ‘lehtar’, zorunlu bir unsur değildir.(TTK.m.6929. Fakat, çekin ali ve nama yazılı sayılabilmesi için ‘lehtar’ın yazılması gerekir. Bu açıdan çekte de ‘lehtar’ unsuru önemlidir.
Bu çalışmada; kambiyo senetlerinde lehtar unsuru, lehtarın gösterilmesine dair esaslar, lehtarın eksikliğinin ve özellikle lehtarın, işletme adı gibi gerçek veya tüzel bir kişinin adı niteliğinde olmayan ibareler yazılmak suretiyle gösterilmesinin hüküm ve sonuçları, öğretideki görüşler ve uygulamaya yer verilerek ele alınıp değerlendirilmeye çalışılacaktır.
